كه مؤمنانرا تكليف كند بحكمى از احكام شرع ، و رنج و كلفت آن بريشان نهد ، نخست ايشان را بنداء كرامت بنواخت ، و بايمان ايشان گواهى داد گفت يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آن گه حكم و فرمان در آن پيوست ، تا بنده بشاهد آن نواخت اين بار تكليف بر وى آسان شود ، همين است سنت خداوند جل جلاله ، هر جا كه بار تكليف بر نهد راه تخفيف فرا پيش وى نهد ، كه راه دشخوار و بار گران بهم نپسندد ، نه بينى ؟ آنجا كه بتقوى فرمود استطاعت در آن پيوست گفت فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ، و بمجاهده فرمود اجتبا در آن بست گفت وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ و امثال اين در قرآن فراوان است ، و بر لطف اللَّه دليل و برهانست . ثم قال تعالى - وَ اسْمَعُوا فرمان داد آن گه گفت بنيوشيد و بجان و دل قبول كنيد و به چشم تعظيم و صفاى دل در آن نگريد ، تا حقيقت سماع و طعم وجود بجان شما برسد ، آن كافران و بيگانگان ديدهاى شوخ وا كرده بودند ، و دلها تاريك ، لا جرم طنطنهء حروف بسمع ايشان مىرسيد اما حقيقت سماع و لذت وجود هرگز بجان ايشان نرسيد . ميگويد عزّ جلاله أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ جاى ديگر گفت - وَ نَطْبَعُ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَسْمَعُونَ وَ لَوْ عَلِمَ اللَّهُ فِيهِمْ خَيْراً لَأَسْمَعَهُمْ در ذوق حقيقت شنيدن ديگرست و سماع ديگر ، بو جهل ميشنيد اما سماع ابو بكر را افتاد . بو جهل و امثال وى را گفت وَ كانُوا لا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً بو بكر و اتباع وى را گفت وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ . . . . الآية . . . آن گه سر انجام هر دو فرقت درين هر دو آيت بيان كرد و كافران را گفت : - وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ أَلِيمٌ - دوستان و مؤمنان را گفت وَ اللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ قوله : ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ - يقول بطريق الاشارة - ما نرقّيك عن محلّ العبودية الّا احللناك بساحات الحرّيّة ، و ما رفعناك عنك شيئا من صفات البشرية الّا اقمناك بشاهد من شواهد الالوهيّة . از روى اشارت ميگويد - اى مهتر خافقين ، و اى رسول